blue ornament
    Sərtib xan (Məhəmməd xan) məscidi (İrəvan)
    Məscidlər
    Koordinatlar
    40° 10' 43.40" N , 44° 31' 9.80" E
    Məscid
    Məhv edilib
    Dini ehtiyacların ödənilməsi
    İrəvan şəhəri

    ✦ İrəvan şəhərində fəaliyyət göstərən Sərtib xan məscidi memarlıq baxımından digər məscidlərdən fərqlənirdi. Onun əsas özəlliyi məscidin üst hissəsində Şuşa məhəllə məscidlərində rast gəlinən “güldəstə” tipli kiçik minarənin olmasıdır. 1930–1940-cı illərə aid fotoşəkillər məscidin yuxarı hissəsinin altıbucaqlı minarə ilə tamamlandığını təsdiq edir. Bu üslub İrəvan şəhər məscidlərinin əksəriyyətində görünmədiyindən, tikilini fərqləndirən əsas memarlıq elementlərindən sayılır.

    ✦ Məscidin inşa etdirilməsinin İrəvan xanlığının qoşun başçısı olan Sərtib xan Məhəmməd ilə əlaqəli olduğu ehtimal edilir. Mənbələrdə 1827-ci ildə İrəvan qalasının mühasirəsindən sonra ruslara əsir düşən Sərtib xan Qasımın da adı çəkilir. 1831-ci ilə aid kameral sənədlərə əsasən, Sərtib xan ailəsinin şəhərdə mühüm mülklərə sahib olduğu müəyyən edilir ki, bu da məscidin həmin nəslə aid olması ehtimalını gücləndirir.

    ✦ Sovet hakimiyyəti illərində şəhərin memarlıq siması dəyişdirilərkən məscid sıradan çıxarılmışdır. Bu gün onun yerində çoxmərtəbəli yaşayış binası mövcuddur. Tikilidən hər hansı qalıq günümüzə gəlib çatmamışdır.