blue ornament
    Sərtib xan (Məhəmməd xan) məscidi (İrəvan)
    Məscidlər
    Koordinatlar
    40° 10' 43.40" N , 44° 31' 9.80" E
    Məscid
    Məhv edilib
    Dini ehtiyacların ödənilməsi
    İrəvan şəhəri

    İrəvan şəhərində fəaliyyət göstərən Sərtib xan məscidi memarlıq baxımından digər məscidlərdən fərqlənirdi. Onun əsas özəlliyi məscidin üst hissəsində Şuşa məhəllə məscidlərində rast gəlinən “güldəstə” tipli kiçik minarənin olmasıdır. 1930–1940-cı illərə aid fotoşəkillər məscidin yuxarı hissəsinin altıbucaqlı minarə ilə tamamlandığını təsdiq edir. Bu üslub İrəvan şəhər məscidlərinin əksəriyyətində görünmədiyindən, tikilini fərqləndirən əsas memarlıq elementlərindən sayılır.

    Məscidin inşa etdirilməsinin İrəvan xanlığının qoşun başçısı olan Sərtib xan Məhəmməd ilə əlaqəli olduğu ehtimal edilir. Mənbələrdə 1827-ci ildə İrəvan qalasının mühasirəsindən sonra ruslara əsir düşən Sərtib xan Qasımın da adı çəkilir. 1831-ci ilə aid kameral sənədlərə əsasən, Sərtib xan ailəsinin şəhərdə mühüm mülklərə sahib olduğu müəyyən edilir ki, bu da məscidin həmin nəslə aid olması ehtimalını gücləndirir.

    Sovet hakimiyyəti illərində şəhərin memarlıq siması dəyişdirilərkən məscid sıradan çıxarılmışdır. Bu gün onun yerində çoxmərtəbəli yaşayış binası mövcuddur. Tikilidən hər hansı qalıq günümüzə gəlib çatmamışdır.